ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਡਿਜੀਟਲ ਗਵਰਨੈਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਉਠਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
14 ਅਗਸਤ, 2026 ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਗਰੀਬ ਕਲਿਆਣ ਅੰਨ ਯੋਜਨਾ (ਪੀਐੱਮਜੀਕੇਏਵਾਈ) ਦੇ ਤਹਿਤ ਡਾਇਰੈਕਟ ਬੈਨਿਫਿਟ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ (ਡੀਬੀਟੀ) ਲਈ
ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਡਿਜੀਟਲ ਕਰੰਸੀ (ਸੀਬੀਡੀਸੀ) – ਡਿਜੀਟਲ ਰੁਪੀ (e₹) ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਦੇਸ਼-ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਡਿਜੀਟਲ ਡਿਲਿਵਰੀ ਆਵ੍ ਫੂਡ ਸਬਸਿਡੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਇਸ ਲਾਂਚ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਰਾਜਪਾਲ ਅਤੇ ਯੂ.ਟੀ. ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਲਾਬ ਚੰਦ ਕਟਾਰੀਆ ਕਰਨਗੇ। ਮਾਣਯੋਗ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਹੋਣਗੇ ਜਦਕਿ ਮਾਣਯੋਗ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਉਪਭੋਗਤਾ ਮਾਮਲੇ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਅਤੇ ਨਵੀਨ ਅਤੇ ਅਖੁੱਟ ਊਰਜਾ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਜੋਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾਨ ਹੋਣਗੇ।
ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਮਾਮਲੇ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਿਮੁਬੇਨ ਜਯੰਤੀਭਾਈ ਬਾਂਭਣੀਆ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਸਾਂਸਦ ਸ਼੍ਰੀ ਮਨੀਸ਼ ਤਿਵਾੜੀ ਦੀ ਗਰਿਮਾਮਈ ਉਪਸਥਿਤੀ ਰਹੇਗੀ।
ਇਹ ਪਹਿਲ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਡਿਲਿਵਰੀ ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ – ਸਬਸਿਡੀ ਵਾਲੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਵੰਡ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਡਾਇਰੈਕਟ ਬੈਨਿਫਿਟ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ (ਡੀਬੀਟੀ) ਅਤੇ ਹੁਣ ਸੀਬੀਡੀਸੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਦੇਸ਼-
ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਡਿਜੀਟਲ ਡਿਲਿਵਰੀ ਤੱਕ।
ਲਕਸ਼ਿਤ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਰੁਪਏ ਦੇ ਉਪਯੋਗ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਸੀਬੀਡੀਸੀ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਗੁਜਰਾਤ, ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪਾਇਲਟ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ ਜਿੱਥੇ ਪੀਐੱਮਜੀਕੇਏਵਾਈ ਦੇ ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਫੂਡ ਸਬਸਿਡੀ ਦੇ ਸੀਬੀਡੀਸੀ ਅਧਾਰਿਤ ਡੀਬੀਟੀ ਦਾ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਤੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਫੂਡ ਸਬਸਿਡੀ ਲਈ ਡੀਬੀਟੀ ਮਾਡਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੋਹਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਬਸਿਡੀ ਵਾਲੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਵੰਡ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਪਾਤਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਬਸਿਡੀ ਸਿੱਧੀ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸੀਬੀਡੀਸੀ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲ ਇਸ ਮੌਜੂਦਾ ਡੀਬੀਟੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਡਿਲਿਵਰੀ ਨੂੰ ਅਧਿਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ, ਟ੍ਰੇਸੇਬਲ, ਕੁਸ਼ਲ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼-ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਯਾਸ ਹੈ।
ਨਵੀਂ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਡਿਜੀਟਲ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫੂਡ ਸਬਸਿਡੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਭ ਨੂੰ ਕਣਕ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਜਿਹੇ ਪਾਤਰ ਅਨਾਜ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਿਤ/ਪੈਨਲਬੱਧ ਵਪਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਖਰੀਦ ਲਈ ਉਦੇਸ਼-ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਸ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮੇਬਿਲਟੀ ਹੈ। ਸੀਬੀਡੀਸੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਲਾਭ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭਦਦ ਮਿਲੇਗੀ ਕਿ ਇੱਛਤ ਲਾਭ ਸਹੀ ਲਾਭਾਰਥੀ ਤੱਕ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ।
ਲਾਭਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਰਲ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਲਾਭਾਰਥੀ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਫੂਡ ਸਬਸਿਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸੂਚੀਬੱਧ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾ ਕੇ ਕਿਊਆਰ ਕੋਡ ਸਕੈਨ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਪਾਤਰ ਅਨਾਜ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗਾ।
ਇਸ ਪਹਿਲ ਦਾ ਉਦੇਸ਼
ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਡਿਲਿਵਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, ਟ੍ਰੇਸੇਬਿਲਟੀ, ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ
ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਲ ਅਤੇ ਸਮਾਵੇਸ਼ੀ ਅਨੁਭਵ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਲਾਂਚ ਦੇ ਅਵਸਰ ‘ਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਦਾਦਰਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਲਈ ਵੀ ਸੀਬੀਡੀਸੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਪਹਿਲ ਨੂੰ ਰਿਮੋਟਲੀ ਲਾਂਚ ਕਰਨਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੀਬੀਡੀਸੀ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ
ਉਦੇਸ਼-ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਡਿਜੀਟਲ ਫੂਡ ਸਬਸਿਡੀ ਡਿਲਿਵਰੀ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗਤੀ ਮਿਲੇਗੀ।
ਇਹ ਪਹਿਲ ਮੌਜੂਦਾ ਡੀਬੀਟੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਡਿਲਿਵਰੀ ਵਿੱਚ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਉਪਯੋਗ ਲਈ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਯਾਸਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਭੌਤਿਕ ਅਨਾਜ → ਡੀਬੀਟੀ → ਸੀਬੀਡੀਸੀ
ਭੌਤਿਕ ਡਿਲਿਵਰੀ → ਪ੍ਰਤੱਖ ਲਾਭ → ਡਿਜੀਟਲ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼-ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਲਾਭ
ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਸੰਯੁਕਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
