ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਉਪ-ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ, ਡਾ. ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਵੇਰਕਾ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਸੌਂਪੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸ੍ਰੀ ਮਲਿਕਾਰਜੁਨ ਖੜਗੇ ਵੱਲੋਂ ਹਲਦਵਾਨੀ ਦੇ ਰਾਮਲੀਲਾ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਨਤਕ ਰੈਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਥੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ‘ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ’ ਰਸਮ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਦਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਵੇਰਕਾ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ੍ਰੀ ਮਹਿੰਦਰ ਭੱਟ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ੍ਰੀ ਮਲਿਕਾਰਜੁਨ ਖੜਗੇ ਨੇ 8 ਅਗਸਤ, 2026 ਨੂੰ ਹਲਦਵਾਨੀ ਦੇ ਰਾਮਲੀਲਾ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਰੈਲੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 10 ਅਗਸਤ, 2026 ਨੂੰ ਉਸੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹਵਨ ਸਮੇਤ ਕਥਿਤ ‘ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ’ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਜਨਤਕ ਵਿਵਾਦ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮਹਿੰਦਰ ਭੱਟ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਕਥਿਤ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਰਸਮ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ।
ਡਾ. ਵੇਰਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਮਲਿਕਾਰਜੁਨ ਖੜਗੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਖਾਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਜਨਤਕ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ‘ਅਸ਼ੁੱਧ’, ‘ਨਾਪਾਕ’ ਦੱਸਣਾ ਜਾਂ ਉੱਥੇ ‘ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ’ ਦੀ ਲੋੜ ਦੱਸਣਾ ਜਾਤੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਵਿਤਕਰੇ, ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਖਾਤਮੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਮੁੱਦੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸਦੇ ਕਥਿਤ ਸੰਦਰਭ, ਮਕਸਦ, ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਨਤਕ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਦਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਵੇਰਕਾ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵਿਹਾਰ, ਜਦੋਂ ਘਟਨਾ ਦੇ ਖਾਸ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜਾਤੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਨਿਖੇੜੇ ਅਤੇ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. (FIR) ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ
ਡਾ. ਵੇਰਕਾ ਨੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲੇ (ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਰੋਕਥਾਮ) ਐਕਟ, 1989 ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ 3(1)(r) ਅਤੇ 3(1)(u), ਭਾਰਤੀ ਨਿਆ ਸੰਹਿਤਾ, 2023 ਦੀ ਧਾਰਾ 196, ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤਹਿਤ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਦਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਡਾ. ਵੇਰਕਾ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵਿਹਾਰ, ਜਦੋਂ ਘਟਨਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜਾਤ-ਅਧਾਰਿਤ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਨਿਖੇੜੇ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਿੰਦਰ ਭੱਟ ਅਤੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਥਿਤ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਸਮਾਰੋਹ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਇਸਨੂੰ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹਿਆ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ, ਇਸਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ।
ਡਾ. ਵੇਰਕਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਿੰਦਰ ਭੱਟ ਦੇ ਕਥਿਤ ਬਿਆਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਆਡੀਓ/ਵੀਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ, ਮਿਤੀ, ਸਮਾਂ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀਸੀਟੀਵੀ (CCTV) ਫੁਟੇਜ, ਤਸਵੀਰਾਂ, ਵੀਡੀਓਜ਼, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟਾਂ, ਡਿਜੀਟਲ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕਥਿਤ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਸਮਾਰੋਹ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਜ਼ਲੀਲ ਕਰਨਾ, ਬਦਨਾਮ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਵੱਖਰਾ-ਥਲੱਗ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਕੀ ਇਸਦਾ ਮਕਸਦ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਨਫ਼ਰਤ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਖੇੜੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।
ਡਾ. ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਵੇਰਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਿਰਪੱਖ, ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੰਨਣਯੋਗ ਸਬੂਤਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਚਿਤ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਜਾਂ ਅਪਰਾਧਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵੀ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲਾ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਰੱਥ ਅਦਾਲਤ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਡਾ. ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਵੇਰਕਾ
ਸਾਬਕਾ ਉਪ-ਚੇਅਰਮੈਨ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
ਸਾਬਕਾ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ, ਪੰਜਾਬ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
