• ਮੇਅਰ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਬਬਲਾ ਨੇ ਤਾਲਮੇਲ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਹੱਲਾਂ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ
• ਮੁੱਖ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵਾਰਡਨ ਨੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਅਤੇ 15,000 ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ
• ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ
• ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਘਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕੀਤਾ
• ਮੁੱਖ ਉਪਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੌਟਸਪੌਟ ਪਛਾਣ, ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਸੁਧਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 12 ਜਨਵਰੀ, 2026:
ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰਾਲੇ (MoEF&CC) ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵਿੱਚ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਅੱਜ ਸਾਰੰਗਪੁਰ ਦੇ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਵਿਖੇ ਮਨੁੱਖੀ-ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਯੂਟੀ-ਪੱਧਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ 18 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਮਾਨਯੋਗ ਕੇਂਦਰੀ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਹੋਈ MoEF&CC ਦੀ ਸੰਸਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਲਏ ਗਏ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਹਰੇਕ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ-ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਟਕਰਾਅ ‘ਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਕਰਵਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਾਨਯੋਗ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਸ਼੍ਰੀ ਮਨੀਸ਼ ਤਿਵਾੜੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਸਨ, ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਘਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਸੰਦਰਭ- ਅਤੇ ਸਥਾਨ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੱਲਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਜੋਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ।
ਮਾਨਯੋਗ ਮੇਅਰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਬਬਲਾ, ਇਸ ਮੌਕੇ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ-ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਟਕਰਾਅ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਚੁਣੌਤੀ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਰਗੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ, ਜੋ ਕਿ ਸੁਖਨਾ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਚੁਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਦੀਆਂ ਤਲਹਟੀਆਂ ਵਰਗੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੋਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਬਾਂਦਰਾਂ, ਮੋਰ, ਨੀਲਗਾਈ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤੇਂਦੁਏ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਮੇਅਰ ਨੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵਿਭਾਗ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ-ਅਧਾਰਤ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਹੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਅਰ ਨੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਲਈ ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਉਭਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਇਕੱਠੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼੍ਰੀ ਸੌਰਭ ਕੁਮਾਰ, ਮੁੱਖ ਜੰਗਲਾਤ ਸੰਭਾਲਕਰਤਾ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵਾਰਡਨ, ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵਿਭਾਗ ਗੁਣਾਤਮਕ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਡੀਆ ਸਟੇਟ ਆਫ਼ ਫੋਰੈਸਟ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕਵਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਆਬਾਦੀ ਵਾਧਾ, ਭੂਮੀ-ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਵਿਖੰਡਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ 15,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯੂਟੀ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਕਮੇਟੀ ਮਨੁੱਖ-ਜਾਨਵਰ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਬਚਾਅ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਹੌਟਸਪੌਟਸ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀ ਅਮਿਤ ਕੁਮਾਰ, ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਸੰਭਾਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ-ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸਹਿ-ਹੋਂਦ, ਕੁਦਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ, ਭੋਜਨ ਲੜੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕੌਂਸਲਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਜੀਤ ਸੰਧੂ ਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਕੀ ਰਾਓ ਚੋਅ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਹੱਦਬੰਦੀ, ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਰਿਜ਼ਰਵ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜ਼ੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ।
ਛੱਤਬੀੜ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਖਤਰੇ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਵਿਹਾਰਕ ਘਟਾਉਣ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਹੱਲ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ।
ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ-ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਹੌਟਸਪੌਟਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਢੁਕਵੇਂ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ, ਜੰਗਲਾਤ ਫਰੰਟਲਾਈਨ ਸਟਾਫ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਬਚਾਅ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕੀਕਰਨ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ, ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਤਰ-ਵਿਭਾਗੀ ਟੀਮ ਦਾ ਗਠਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
1
