ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 21 ਸਤੰਬਰ, 2025
ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਭਵਨ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਵਿਖੇ ਕਸ਼ਮਾਯਾਚਨ ਦਿਵਸ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਅਭੁੱਲ ਅਨੁਭਵ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ਪੂਰਾ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਬਦਾਂ, ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਮਾਹੌਲ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉੱਠਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਲਾਬ ਚੰਦ ਕਟਾਰੀਆ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨਾਲ ਮਾਫੀ ਅਤੇ ਦਇਆ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਮੌਕੇ ਸੁਖਦਰਸ਼ਨ ਮੁਨੀ ਜੀ, ਮਹਾਦੇਵ ਮੁਨੀ ਜੀ, ਲੇਡੀ ਸੰਤ ਸੰਤੋਸ਼ ਜੀ, ਲੇਡੀ ਸੰਤ ਸੁਦੇਸ਼ ਜੀ, ਵਿਨੈ ਮੁਨੀ ਜੀ, ਅਭੈ ਕੁਮਾਰ ਜੀ, ਆਲੋਕ ਮੁਨੀ ਜੀ, ਆਸ਼ੀਸ਼ ਮੁਨੀ ਜੀ, ਉੱਤਮ ਮੁਨੀ ਜੀ, ਵਿਰਾਹ ਮੁਨੀ ਜੀ, ਅਤੇ ਸੁਧਾਕਰ ਮੁਨੀ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਤਾ, ਦਇਆ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ।
ਸੁਖਦਰਸ਼ਨ ਮੁਨੀ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁਆਫ਼ੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। ਮੁਆਫ਼ੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਸਵੈ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੱਚੇ ਨਾਇਕ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ। ਮਹਾਦੇਵ ਮੁਨੀ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਕਸ਼ਮਾਯਾਚਨ ਦਿਵਸ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਨੂੰ ਧੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।” ਸੰਤੋਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਮੁਆਫ਼ੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੋਈ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਨਫ਼ਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ,
ਸੁਦੇਸ਼ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਕੁੜੱਤਣ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸਬਰ ਅਤੇ ਮਿਠਾਸ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਨੈ ਮੁਨੀ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੁਆਫ਼ੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਤਭੇਦ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੁਆਫ਼ੀ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੋਹਫ਼ਾ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਅਭੈ ਕੁਮਾਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁਆਫ਼ੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਆਲੋਕ ਮੁਨੀ ਜੀ ਨੇ “ਮਿਚਾਮੀ ਦੁੱਕਦਮ” ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਹੈ – ਹਰ ਪਲ ਦਇਆ, ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਨ ਦਾ ਪ੍ਰਣ। ਆਸ਼ੀਸ਼ ਮੁਨੀ ਜੀ ਨੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁਆਫ਼ੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਮ ਮੁਨੀ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵੇ ਰਾਹੀਂ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਵਿਰਾਹ ਮੁਨੀ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁਆਫ਼ੀ ਉਹ ਪੁਲ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਦਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਸੁਧਾਕਰ ਮੁਨੀ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁਆਫ਼ੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅਸਲ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਸੱਚਾ ਮਾਰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੱਚਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਪਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਲਾਬ ਚੰਦ ਕਟਾਰੀਆ ਨੇ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੀ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੱਸਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੁਆਫ਼ੀ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਉਮੈ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬਣਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਕਸ਼ਮਾ ਵੀਰਸਿਆ ਭੂਸ਼ਣਮ” ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਵਾਕੰਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰੇਗਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਹੁਤ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਜੇਕਰ ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮਾਂ ਨੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਮੁਆਫ਼ੀ ਵੀ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ – ਮਿਚਮਹੀ ਦੁੱਕਦਮ।” ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀਆਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਾਹੌਲ ਦਇਆ, ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪੂਰਾ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ ਦਇਆ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਨੇੜਤਾ ਦਾ ਇਹ ਡੂੰਘਾ ਅਨੁਭਵ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮੰਗਲ ਪਾਠ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੁਆਫ਼ੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੀ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
